http://www.kanalgliwicki.net/sng.jpg
mailto:kanal.gliwicki@gmail.com
http://www.kanalgliwicki.net/lit.html
http://www.koleje.webd.pl/forum/viewforum.php?f=17&sid=ef6ac6a8f061af632bcc323b6b6ad65a
http://www.kanalgliwicki.net
http://www.kanalgliwicki.net/sng.jpg
http://www.kanalgliwicki.net/sluzy
http://www.kanalgliwicki.net/sng.jpg
http://www.kanalgliwicki.net/sng.jpg
http://www.kanalgliwicki.net/sng.jpg
http://www.kanalgliwicki.net/sng.jpg
http://www.kanalgliwicki.net/sng.jpg
KANAŁ GLIWICKI
1
<<<<<
2
>>>>>
3
Zbiorniki wodne, zasilanie kanału
     Naturalnymi ciekami wodnymi zasilającymi w wodę Kanał Gliwicki są Kłodnica i Drama. Pierwotnie wody Kłodnicy wpadały do kanału w dwóch miejscach - część  wody na wysokości basenu portowego nr 3 w Gliwicach (projektowany do przeładunku środków chemicznych), reszta poniżej śluzy w Łabędach. Przed śluzą w Dzierżnie Kłodnica wypływała z kanału i omijała śluzę aby przez podwójną kaskadę zasilić go ponownie. W tym miejscu jest obecnie jaz. Do dziś zachowała sie część tego obejścia wraz z wodą, a dalej a dalej jako suche koryto. Widoczny jest też zarys starszego koryta Kłodnicy, jeszcze z przed budowy kanału, z zachowanymi fragmentami istniejącego tam kiedyś młyna wodnego.
Systemy oszczędzania wody.
     Zapewne już na etapie projektowania kanału zakładano jego intensywną eksploatację, wzmożony ruch barek, a co za tym idzie dużą liczbę śluzowań. Z obawy przed brakiem wody, a w konsekwencji ograniczeniem możliwości żeglugi, na każdym z sześciu stopni wodnych zastosowano rozwiązania techniczne ograniczające straty i umożliwiające utrzymanie niezbędnego poziomu wody. O skali zużycia wody podczas śluzowania niech świadczy przykład śluzy Dzierżno. Na jedno napełnienie jednej komory potrzebne jest 9500 m3 wody, a ta ilość powoduje obniżenie jej poziomu w kanale, na odcinku między śluzą Łabędy a śluzą Dzierżno,  o około 2 cm. Moi rozmówcy, którzy pamiętają czas wojny bądź mają wiedzę od członków rodziny, potwierdzają że ilość śluzowań dochodziła nawet do 120 na dobę. Śluzy pracowały również nocą.
     Każdy stopień wodny stanowią dwie śluzy o komorach bliźniaczych przedzielonych peronem. Komory zostały połączone przepustem zamykanym zasuwą międzykomorową z napędem elektrycznym i awaryjnym - ręcznym. Prześledźmy cykl śluzowania posługując się rysunkiem sytuacyjnym stopnia wodnego Kłodnica.
     Załóżmy że barka płynie w dół kanału. Przy otwartym (opuszczonym w dół) segmencie GG barka wpływa do komory i dalej kolejno następuje:
    *  zamknięcie (podniesienie) segmentu GG
    * otworzenie zasuwy międzykomorowej i grawitacyjne wyrównanie poziomów wody w obu komorach
    * zamknięcie zasuwy międzykomorowej
    * otworzenie przepustów w segmencie GD i opróżnienie komory do poziomu po stronie niskiej wody (za śluzą)
    * otworzenie (podniesienie) segmentu zamknięcia GD (zasuwy Stoney,a)
Barka odpływa - spuszczono wodę równą połowie objętości komory  a druga połowa pozostała w komorze bliźniaczej. Zastosowanie tego systemu umożliwiało zaoszczędzenie w trakcie jednego śluzowania 47% wody potrzebnej do napełnienia  jednej komory. Po wojnie ten system nie był wykorzystywany choć do dziś pozostały kompletne napędy.
Jednocześnie zastosowano drugie rozwiązanie techniczne polegające na przepompowywaniu wody z dołu do góry (z poziomu niskiej na poziom wysokiej wody). Przepompownie znajdowały się w budynku głównym śluzy ( np. Kłodnica, Łabędy) lub osobnym budynku ( pozostałe śluzy). Zastosowano pompy o wydajności 0,8 m3 (np. Sławięcice, Rudziniec) lub 1,5 m3/sek  (Kłodnica). Woda była tłoczona rurociągiem biegnącym wzdłuż peronu (np. Kłodnica) lub poza nim, wzdłuż komory. Po wojnie nie stosowano przepompowywania wody z wyjątkiem śluzy Dzierżno. W latach siedemdziesiatych zaistniała potrzeba nie tylko uruchomienia przepompowni, ale  również wyposażenia jej  w dodatkowe pompy pozyskane z przepompowni w Sławięcicach i Rudzińcu. Około roku 1980 przepompownię wyłączono z ekploatacji z powodu zagrożenia dla śluzy wynikającego z drgań wywołanych pracą pomp. Do dnia dzisiejszego zachowały sie trzy kompletne pompy - w Kłodnicy, Dzierżnie i Łabędach.
Więcej szczegółów w dziale śluzy.
1
  <<<<< 
2
>>>>>
3
FOTOGALERIE     LITERATURA     MAPA STRON     KONTAKT     FORUM
     Ze względu na znaczne zanieczyszczenie Kłodnicy, które mogłoby powodować zamulenie Kanału Gliwickiego,  woda z rzeki kierowana była do osadników a następnie przez jaz i kanał przechodzący pod dnem Kłodnicy i pod obecną ul. Portową do otwartego kanału zasilającego. Jeszcze w latach sześćdziesiątych ubiegłego wieku jaz był remontowany a osadniki czyszczone. Wydobywany osad  był w zasadzie mułem węglowym dlatego też planowano uruchomienie małej brykieciarni. Pomysł nie został zrealizowany a jaz zachował się jako ruina.  Nieco dalej zbudowany jest jaz na Kłodnicy a przed nim drugi, mniejszy, dający początek kanałowi zasilającemu. 
1. Jaz na Kłodnicy
2. Jaz kanału zasilającego
3. Jaz przy osadnikach
4. Osadniki
5. Kanał zasilający
6. Port - basen nr 3
4
4
1
2
5
5
6
3
 
Ilość wody Kłodnicy, biorąc pod uwagę straty w wyniku parowania, przesiąkania i śluzowania, nie była wystarczająca do zapewnienia odpowiedniego jej poziomu w Kanale Gliwickim. W 1938 r powstał zbiornik wodny Dzierżno Małe o powierzchni 1,4 km2 i pojemności 10 mln m3. Przed dopływem Dramy do zbiornika zbudowano system jazów umożliwiających dowolne kierowanie wód rzeki albo do Kanału Gliwickiego powyżej śluzy Dzierżno, albo przez zbiornik do kanału poniżej śluzy. Można też było zasilać oba odcinki jednocześnie. Aktualnie całość wód Dramy wpada przez Dzierżno Małe do kanału poniżej śluzy a odcinek górny nie jest zasilany.
Poniżej śluzy Łabędy Kłodnica wpadała do kanału. Ujście  Kłodnicy do kanału zostało zamknięte gdy w 1963, na terenie dawnej kopalni piasku podsadzkowego, utworzono zbiornik Dzierżno Duże zbierający wody rzeki Kłodnicy i trzech mniejszych potoków. Powierznia zbiornika - 5,16 km2,  pojemności - 94 mln m3. Ujście Kłodnicy do kanału może być otworzone w chwili zagrożenia powodziowego. Zdarzenie takie miało miejsce w 1997 roku.
7
8
8
Double click to edit
9
 7. Jaz
 8. Kłodnica
 9. Ujście Kłodnicy do kanału
10. Kanał Gliwicki
10
Do dziś zachowały  się  jazy oraz budynek przepompowni w pobliżu Kanału Gliwickiego. Pompy sterowane pływakiem załączały sie samoczynnie i zapobiegały podtapianiu okolicznych terenów przez wody pochodzące głównie z przesiąków kanału i zbiornika.
Aktualnie Kłodnica (płynąc przez Dzierżno Duże) wpada do kanału poniżej śluzy by za Pławniowicami wrócić do własnego koryta.
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
11. Ujście Kłodnicy do zalewu
12. Ujście Dramy do zalewu
13. Jazy przy Dramie
14. Alternatywna trasa zasilania
15. Przepompownia
16. Jaz nr 5
17. Fragment dawnego obejścia  śluzy
18. Jaz, przewał Kłodnicy
19. Ujście Kłodnicy do kanału
20. Drama wypływa z zalewu
21. Ujście Dramy do Kanału
Odchodząc od historii i techniki warto wspomnieć że Kanał Gliwicki nie jest biologicznie martwym ściekiem. Likwidacja w ciągu ostatnich kilkunastu lat wielu zakładów przemysłowych, największych trucicieli wód Kłodnicy, skutkuje poprawą czystości wody zarówno w Kanale Gliwickim jak i Dzierżnie Dużym.
Obszar między zamkniętym terenem śluzy a istniejącym fragmentem dawnego, wodnego obejścia Kłodnicy ( na mapie oznaczo jako pkt. 17) zasiedliły bardzo liczne gromady kormoranów. Na wielu drzewach, bez trudu dostrzeżemy po kilka gniazd z młodymi. Może się zdarzyć że, świeżo wyłowiona przez kormoraniego rodzica ryba zamiast do głodnego dzioba trafia nam pod nogi. Skoro jest ich tak dużo muszą tu czuć się dobrze.
KORMORANY
zobacz więcej >>>>>
kliknij zdjęcie aby powiększyć
GÓRA
Dzierżno - z prawej budynek przepompowni
Kłodnica - pompa
Sławięcice - przepompownia